Propolis, czyli kit pszczeli, występuje w postaci surowych żywicznych kawałków, ekstraktów, gotowych kropli, maści i sprayów. Sposób jego używania zależy od formy produktu. Surowy kit najczęściej wykorzystuje się do przygotowania własnego ekstraktu lub innego wyrobu, natomiast gotowe krople mają już określony skład, nośnik i sposób stosowania.
W naszej pasiece oferujemy oczyszczony propolis w porcjach 25 g oraz krople propolisowe alkoholowe i bezalkoholowe w butelkach 50 i 100 ml. Jeśli interesuje Cię samodzielne przygotowanie nalewki, wybierasz surowiec. Jeżeli wolisz gotową formę, możesz porównać krople, zwracając szczególną uwagę na rodzaj rozpuszczalnika i przeznaczenie produktu.
Pokażemy Ci, jak przygotować surowy kit do ekstrakcji, czym różni się nalewka od gotowych kropli, co oznacza stężenie podane na etykiecie i jak przechowywać poszczególne formy. Wyjaśnimy również, dlaczego nie istnieje jedna uniwersalna liczba kropli odpowiednia dla każdego preparatu.
Czym jest propolis i do czego wykorzystują go pszczoły?
Propolis to żywiczna substancja powstająca z materiału roślinnego zbieranego przez pszczoły, przede wszystkim z pąków i innych części roślin. W polskich warunkach ważnym źródłem żywic mogą być między innymi topole i brzozy. Pszczoły mieszają zebrany materiał z woskiem i własnymi wydzielinami, tworząc lepki kit, którym uszczelniają szczeliny, wzmacniają wybrane elementy gniazda i pokrywają powierzchnie wewnątrz ula.
Surowy propolis zawiera mieszaninę żywic, wosku, substancji aromatycznych i innych składników pochodzenia roślinnego. Wśród jego związków występują między innymi flawonoidy, kwasy fenolowe oraz ich estry. Dokładny skład zależy od roślin dostępnych w otoczeniu pasieki, dlatego kit z różnych miejsc i sezonów nie musi być identyczny.
Propolis możesz rozpoznać po charakterystycznym żywicznym zapachu oraz konsystencji zmieniającej się wraz z temperaturą. W cieple robi się bardziej miękki i lepki, natomiast po schłodzeniu twardnieje i łatwiej się kruszy. Kolor może przechodzić od żółtobrązowego przez czerwonobrunatny aż po bardzo ciemny brąz.
Najważniejsza różnica między surowym kitem a gotowym preparatem dotyczy przygotowania. Sam kit zawiera również składniki, które nie rozpuszczają się łatwo w wodzie. Dlatego do otrzymywania ekstraktów wykorzystuje się odpowiednie rozpuszczalniki, często mieszaninę alkoholu etylowego i wody. Gotowe krople zawierają już przygotowany ekstrakt w określonej bazie i nie wymagają rozdrabniania surowca.
Surowy propolis – jak rozdrobnić i przygotować kit pszczeli?
Surowy propolis ma postać nieregularnych, żywicznych kawałków. W naszej pasiece oferujemy oczyszczony kit pszczeli w opakowaniu 25 g, przeznaczony do dalszego przetwarzania. Można wykorzystać go między innymi jako surowiec do przygotowania nalewki lub wyrobów kosmetycznych. Nie jest to jednak gotowy, standaryzowany preparat do odmierzania kroplami.
Największą trudnością podczas pracy z propolisem jest jego lepkość. W temperaturze pokojowej potrafi przyklejać się do dłoni, noża i powierzchni roboczej. Dlatego przed rozdrabnianiem najlepiej umieścić szczelnie zapakowany kit w zamrażalniku na kilka godzin. Po schłodzeniu staje się twardszy i kruchy, dzięki czemu łatwiej podzielić go na drobniejsze fragmenty.
Schłodzony propolis można rozdrobnić w moździerzu lub młynku przeznaczonym do tego celu. Pracuj na czystych narzędziach i nie pozostawiaj surowca długo w cieple, ponieważ po ogrzaniu ponownie zacznie się sklejać. Im drobniejsze kawałki, tym większa powierzchnia kontaktu z rozpuszczalnikiem podczas późniejszej ekstrakcji.
Przygotowany surowiec najlepiej wykorzystać od razu albo ponownie szczelnie zapakować. Nie trzeba go topić ani gotować przed wykonaniem nalewki. Wysoka temperatura nie jest potrzebna do mechanicznego rozdrobnienia kitu.
Jak zrobić ekstrakt propolisowy z 25 g kitu?
Jednym z tradycyjnych sposobów wykorzystania surowego kitu pszczelego jest przygotowanie ekstraktu alkoholowego. Alkohol etylowy z dodatkiem wody rozpuszcza wiele żywicznych i fenolowych składników propolisu, podczas gdy część wosku i nierozpuszczalnych domieszek pozostaje w osadzie.
- Rozdrobnij 25 g oczyszczonego propolisu. Wcześniej schłódź surowiec, aby łatwiej było go pokruszyć.
- Przygotuj czysty, szczelny słoik szklany. Do rozdrobnionego kitu dodaj 100 g alkoholu etylowego spożywczego o stężeniu 70%. Nie używaj denaturatu, alkoholu technicznego ani płynów dezynfekcyjnych.
- Zamknij naczynie i odstaw w zacienione miejsce. Pozostaw mieszaninę na około 10-14 dni w temperaturze pokojowej, co jakiś czas nią potrząsając. Nie ogrzewaj alkoholowej mieszaniny na kuchence ani przy otwartym ogniu.
- Oddziel osad. Po ekstrakcji przefiltruj mieszaninę przez odpowiedni filtr, a otrzymany płyn przelej do czystej, szczelnej butelki z ciemnego szkła.
- Oznacz opakowanie. Zapisz datę przygotowania, wykorzystany surowiec, rodzaj i ilość alkoholu oraz informację, że jest to domowy ekstrakt propolisowy.
W podanym przykładzie propolis stanowi 20% masy początkowej mieszaniny. Nie oznacza to jednak, że końcowy płyn zawiera 20% rozpuszczonych substancji czynnych. Część surowca pozostaje w osadzie, a faktyczna wydajność ekstrakcji zależy od jego składu i warunków przygotowania.
Domowy ekstrakt nie jest tym samym co gotowy preparat o sprawdzonym składzie i przeznaczeniu. Powyższy opis wyjaśnia proces technologiczny, a nie stanowi instrukcji dawkowania lub leczenia. Nie należy na jego podstawie ustalać ilości do spożycia ani stosować otrzymanego płynu na błony śluzowe lub uszkodzoną skórę.
Przechowywanie surowego kitu
Surowy propolis zabezpiecz przed wilgocią, nadmiernym ciepłem, światłem i obcymi zapachami. Umieść go w szczelnym, czystym opakowaniu i przechowuj zgodnie z informacjami przekazanymi przez sprzedawcę. Nie trzymaj go luzem obok intensywnie pachnących produktów, ponieważ żywiczne składniki mogą przejmować zapachy.
Zmiana twardości nie musi sama w sobie oznaczać zepsucia. Niepokój powinny wzbudzić widoczne zanieczyszczenia, zawilgocenie, nietypowy nalot, obcy zapach albo niejasne pochodzenie materiału. Gdy nie wiesz, czy zmiana wynika z naturalnej konsystencji, czy z niewłaściwego przechowywania, nie wykorzystuj surowca do przygotowania produktu dla siebie ani innych osób.
Ekstrakt propolisowy – czym różni się alkoholowy od bezalkoholowego?
Ekstrakt propolisowy powstaje przez kontakt surowego kitu z rozpuszczalnikiem, do którego przechodzi część jego składników. Po oddzieleniu nierozpuszczalnych pozostałości uzyskujemy płyn zawierający wyekstrahowane substancje. Taki ekstrakt może następnie zostać rozlany do butelek z kroplomierzem albo wykorzystany jako składnik innego wyrobu.
Ekstrakt alkoholowy najczęściej przygotowuje się z wykorzystaniem alkoholu etylowego i wody. Etanol dobrze rozpuszcza wiele żywicznych składników propolisu, w tym część związków fenolowych. Zawartość alkoholu wpływa na skuteczność ekstrakcji, trwałość i smak gotowego produktu. Dlatego nalewki propolisowe mają zwykle intensywny żywiczny zapach i wyraźnie alkoholowy charakter.
Ekstrakty bezalkoholowe wykorzystują inne rozpuszczalniki lub technologie, na przykład odpowiednie układy wodne, glicerynowe czy glikolowe. Nie oznacza to automatycznie identycznego składu jak w nalewce alkoholowej. Nie wszystkie składniki żywic rozpuszczają się równie dobrze w wodzie, dlatego zastosowany nośnik wpływa na to, które substancje znajdą się w gotowym preparacie.
Ciekawym zjawiskiem jest zmętnienie niektórych ekstraktów alkoholowych po dodaniu ich do wody. Wynika ono z obniżenia rozpuszczalności części substancji żywicznych i może prowadzić do powstania zawiesiny. Sam biały obłok nie jest więc wystarczającym dowodem zepsucia lub zafałszowania produktu.
W naszej pasiece oferujemy oba warianty kropli. Przy alkoholowych w opisie wskazujemy 80% spirytusu i 20% ekstraktu propolisowego. Przy bezalkoholowych podajemy 70% glikolu, 20% ekstraktu propolisowego i 10% wody. W przypadku drugiego produktu ważne jest doprecyzowanie rodzaju glikolu i jego przeznaczenia przed formułowaniem zaleceń dotyczących użycia.
Co oznacza 20% ekstraktu propolisowego? To informacja o udziale składnika określonego jako ekstrakt w recepturze produktu. Nie jest ona automatycznie równoznaczna z 20% czystego propolisu ani z 20% flawonoidów. Aby rzetelnie ocenić koncentrację, trzeba wiedzieć, jak przygotowano sam ekstrakt, jaką ilość surowca wykorzystano i jaką zawartość substancji oznaczono w gotowym wyrobie.
Właśnie dlatego dwóch kropli propolisowych o podobnym kolorze nie należy traktować jak preparatów o identycznym składzie. Przy wyborze liczą się zarówno propolis i sposób ekstrakcji, jak i pozostałe składniki oraz przeznaczenie konkretnej butelki.
Jak używać gotowych kropli propolisowych?
Gotowe krople propolisowe nie wymagają rozdrabniania kitu, maceracji ani filtrowania. Ekstrakt znajduje się już w butelce, a kroplomierz umożliwia odmierzanie niewielkich porcji. Najważniejszą czynnością przed użyciem jest sprawdzenie, do czego produkt został przeznaczony i jakie składniki zawiera.
1. Ustal, czy krople są alkoholowe, czy bezalkoholowe. W wariancie alkoholowym nośnik zawiera etanol, który wpływa na smak i ograniczenia stosowania. W preparacie bezalkoholowym trzeba sprawdzić zastosowaną substancję zastępczą. Nie każdy rozpuszczalnik używany w technologii ekstraktów nadaje się do spożycia.
2. Sprawdź dopuszczony sposób użycia. Krople przeznaczone do stosowania doustnego, kosmetycznego lub miejscowego nie są automatycznie wymienne. Produktu przeznaczonego do skóry nie należy dodawać do herbaty, a kropli doustnych nie należy traktować bez dodatkowych podstaw jako preparatu do przemywania ran czy błon śluzowych.
3. Odmierzaj produkt zgodnie z jego instrukcją. Nie istnieje jedna uniwersalna liczba kropli dla wszystkich ekstraktów propolisowych. Znaczenie mają skład, koncentracja oraz konstrukcja dozownika. Nie przenoś schematu z jednej marki na drugą.
4. Rozcieńczaj tylko wtedy, gdy przewiduje to sposób użycia. W przypadku niektórych doustnych preparatów propolisowych producent może dopuszczać rozcieńczenie w wodzie lub innym płynie. Ekstrakt alkoholowy może przy tym zmętnieć, ponieważ część żywic wytrąca się po kontakcie z wodą. Nie oznacza to automatycznie wady produktu.
5. Zachowaj oryginalne opakowanie. Po użyciu zakręć butelkę, nie dotykaj końcówki kroplomierza ustami ani palcami i przechowuj preparat zgodnie z etykietą. Nie przelewaj go do nieopisanych pojemników, ponieważ łatwo wtedy pomylić koncentrację i przeznaczenie.
Przy naszych kroplach bezalkoholowych szczególnie ważne pozostaje doprecyzowanie rodzaju glikolu wskazanego w składzie. Dopóki nie zostanie jednoznacznie ustalona substancja oraz jej przydatność do danej drogi użycia, nie należy opierać się wyłącznie na ogólnym opisie sugerującym stosowanie doustne.
Propolis – którą formę wybrać i do czego ją wykorzystać?
Różne formy propolisu nie są przeznaczone do identycznych zastosowań. Najlepiej zacząć od tego, czy interesuje Cię przygotowanie własnego ekstraktu, zakup gotowego preparatu, czy wykorzystanie propolisu jako składnika innego wyrobu.
Surowy kit pszczeli – do samodzielnego przetwarzania. Wybierz go, jeśli chcesz przygotować nalewkę lub wykorzystać propolis jako składnik własnego wyrobu. Nasze opakowanie 25 g zawiera oczyszczony surowiec. Największą zaletą jest możliwość samodzielnego wyboru metody ekstrakcji, ale trzeba poświęcić czas na rozdrabnianie, macerację, filtrowanie i przechowywanie.
Krople alkoholowe – gotowa forma z etanolem. To rozwiązanie dla osób, którym odpowiada alkohol jako nośnik i które mogą używać produktu zgodnie z jego przeznaczeniem. Nie trzeba samodzielnie przygotowywać ekstraktu. Alkoholowy charakter preparatu będzie jednak wyczuwalny, a obecność etanolu wyklucza go w niektórych sytuacjach.
Krople bezalkoholowe – preparat na innej bazie. Wybiera się je przede wszystkim wtedy, gdy chce się uniknąć etanolu. Trzeba jednak dokładnie sprawdzić zastosowany rozpuszczalnik, jego jakość i dopuszczoną drogę użycia. W przypadku naszych kropli bezalkoholowych wymaga to doprecyzowania nazwy glikolu podanego w składzie.
Maść, krem lub spray z propolisem – gotowy wyrób do konkretnego zastosowania. Na rynku występują również kosmetyki i inne preparaty zawierające ekstrakty propolisowe. Ich sposób użycia wynika z przeznaczenia gotowego produktu. Nie należy zastępować maści przeznaczonej do skóry przypadkową nalewką ani samodzielnie nakładać skoncentrowanego ekstraktu na uszkodzoną skórę.
Propolis w gotowych produktach spożywczych. W naszej ofercie znajdują się również karmelki miodowo-propolisowe. To zupełnie inny sposób wykorzystania propolisu niż przygotowywanie ekstraktu. Są gotowym wyrobem spożywczym, którego nie należy traktować jako odpowiednika kropli czy preparatu leczniczego.
Najprostszy podział wygląda więc tak: surowy kit do samodzielnego przygotowywania, krople do używania według przeznaczenia, a kosmetyki lub wyroby spożywcze do zastosowania wskazanego dla danego produktu. Takie rozróżnienie jest bardziej praktyczne niż porównywanie wszystkich wyrobów wyłącznie na podstawie zawartości propolisu.
Kiedy propolis może uczulać i kto powinien go unikać?
Propolis zawiera substancje roślinne, które u części osób mogą wywołać reakcję alergiczną. Jednym z najlepiej opisanych problemów jest alergiczne kontaktowe zapalenie skóry. Może ono objawiać się zaczerwienieniem, świądem, pieczeniem, obrzękiem i wysypką po kontakcie z preparatem zawierającym kit pszczeli.
Szczególną ostrożność powinny zachować osoby z rozpoznaną alergią na propolis, niektóre żywice roślinne lub składniki kompozycji zapachowych, w tym balsam peruwiański. Część substancji uczulających występuje bowiem w różnych materiałach pochodzenia roślinnego. Sama tolerancja miodu nie daje gwarancji, że organizm będzie równie dobrze reagował na propolis.
Reakcja może wystąpić zarówno po zastosowaniu na skórę, jak i po kontakcie z produktem używanym inną drogą. W literaturze medycznej opisano również przypadki reakcji związanych ze spożyciem propolisu. Dlatego nie należy ignorować niepokojących objawów tylko dlatego, że produkt pochodzi z ula.
- Przy znanej alergii na propolis nie stosuj produktów, które go zawierają.
- Nie używaj skoncentrowanej nalewki na otwarte rany, do oczu ani na błony śluzowe bez wyraźnego przeznaczenia i odpowiednich instrukcji.
- Nie stosuj u dzieci gotowych preparatów alkoholowych na podstawie porad znalezionych w internecie.
- W ciąży, podczas karmienia piersią, przy przyjmowaniu leków lub chorobach przewlekłych skonsultuj użycie z lekarzem albo farmaceutą.
- Jeśli wystąpią świąd, wysypka lub nasilające się podrażnienie, przerwij stosowanie. Duszność, obrzęk języka lub gardła i inne objawy ciężkiej reakcji alergicznej wymagają pilnej pomocy medycznej.
Jak przechowywać surowy propolis i gotowe krople?
Warunki przechowywania zależą przede wszystkim od postaci produktu. Surowy kit pszczeli, ekstrakt alkoholowy i preparat na bazie wodnej lub innego rozpuszczalnika mogą różnić się trwałością oraz wymaganiami po otwarciu.
Surowy kit pszczeli trzymaj w szczelnie zamkniętym, czystym pojemniku, w suchym miejscu i z dala od źródeł ciepła. W wyższej temperaturze może stawać się miękki i lepki, natomiast po schłodzeniu twardnieje. Jeśli planujesz późniejsze rozdrabnianie, możesz wcześniej umieścić go w zamrażalniku. Nie przechowuj go luzem obok silnie pachnących produktów.
Ekstrakt alkoholowy przechowuj w szczelnej butelce, najlepiej z ciemnego szkła, chronionej przed światłem i nadmiernym ogrzewaniem. Alkohol jest łatwopalny, dlatego nie trzymaj preparatu obok kuchenki, grzejnika ani innych źródeł wysokiej temperatury. Nie pozostawiaj długo otwartej butelki, ponieważ odparowanie części rozpuszczalnika może zmienić skład preparatu.
Krople bezalkoholowe przechowuj zgodnie z instrukcją konkretnego produktu. Ich trwałość zależy od rodzaju nośnika, zawartości wody, pozostałych składników i sposobu przygotowania. Nie zakładaj automatycznie, że będą zachowywały się tak samo jak ekstrakt alkoholowy.
Po otwarciu każdej butelki pamiętaj o trzech czynnościach: dokładnym zamknięciu opakowania, ochronie dozownika przed zabrudzeniem oraz kontroli terminu przydatności. Jeśli preparat ma nietypowy zapach, nieopisany przez producenta osad, uszkodzone zamknięcie lub nieznaną historię przechowywania, nie próbuj przywracać jego przydatności przez domowe filtrowanie.
Przy samodzielnie przygotowanej nalewce zapisz przynajmniej datę wykonania, wykorzystane proporcje i rodzaj rozpuszczalnika. Domowy preparat nie ma automatycznie potwierdzonego terminu trwałości ani znanej koncentracji substancji czynnych.
Propolis z naszej pasieki – dostępne produkty i różnice
W naszej pasiece działającej w okolicach Buczku i Częstkowa oferujemy produkty pszczele, w tym propolis i produkty propolisowe. W sklepie znajdują się także miody klasyczne, miody kremowane, pyłek pW naszej rodzinnej pasiece w Czestkowie A, niedaleko Łasku, oferujemy kilka produktów zawierających propolis. Różnią się one formą, sposobem przygotowania i przeznaczeniem, dlatego możesz wybrać między surowcem do dalszego przetwarzania a gotowym wyrobem.
Propolis 25 g – kit pszczeli. Oczyszczony surowiec pochodzący z naszej pasieki, przeznaczony do samodzielnego przygotowywania ekstraktów i innych wyrobów. Cena opakowania wynosi obecnie 13,80 zł. To propozycja przede wszystkim dla osób, które chcą samodzielnie przeprowadzić proces ekstrakcji.
Krople propolisowe alkoholowe 50 lub 100 ml. Gotowy preparat, którego receptura według aktualnego opisu opiera się na alkoholu etylowym i ekstrakcie propolisowym. Nie wymaga samodzielnego rozdrabniania ani filtrowania kitu. Przed użyciem należy sprawdzić przeznaczenie i instrukcję konkretnego wyrobu.
Krople propolisowe bezalkoholowe 50 lub 100 ml. Alternatywna postać produktu niewykorzystująca etanolu jako głównego nośnika. Na karcie produktu wskazano bazę glikolową z dodatkiem wody i ekstraktu propolisowego. Dokładna identyfikacja glikolu jest niezbędna do jednoznacznego określenia odpowiedniego sposobu używania tego wariantu.
Jeśli chcesz samodzielnie przygotowywać ekstrakt, zacznij od surowego kitu 25 g. Jeżeli interesuje Cię gotowy produkt, porównaj obie wersje kropli. Nasze wyroby można zamówić przez sklep internetowy lub skorzystać z odbioru osobistego w pasiece. Aktualne informacje o produkcie, składzie i dostępności znajdziesz na odpowiednich kartach sklepowych.
Propolis – jak stosować poszczególne formy?
Jeśli kupujesz surowy propolis, potraktuj go jako składnik do dalszego przygotowania. Możesz schłodzić kit, rozdrobnić go, a następnie wykorzystać do wykonania ekstraktu odpowiednią metodą. Nasze opakowanie 25 g sprawdzi się jako niewielka porcja surowca do samodzielnego przetwarzania.
Jeżeli chcesz uniknąć przygotowywania nalewki, wybierz gotowe krople o odpowiednim przeznaczeniu. Alkoholowe zawierają etanol, natomiast bezalkoholowe wykorzystują inną bazę. W obu przypadkach konieczne jest zapoznanie się ze składem i instrukcją. Nie ustalaj dawkowania na podstawie ilości kropli zalecanej dla innego preparatu.
Do zastosowania kosmetycznego lub spożywczego wybieraj wyrób wyraźnie przeznaczony do takiego użycia. Surowy kit, skoncentrowany ekstrakt, gotowe krople i kosmetyk z propolisem nie są produktami wymiennymi. Samo naturalne pochodzenie nie oznacza też braku ryzyka alergii.
W naszej pasiece możesz porównać surowy kit oraz dostępne warianty kropli. Zacznij od określenia, czy chcesz przygotować produkt samodzielnie, czy zależy Ci na gotowej formie. To najprostszy sposób, aby dobrać propolis do rzeczywistego zastosowania.
Masz już podstawy do świadomego wyboru. W sklepie możesz sprawdzić aktualną dostępność propolisu i innych produktów z ula.
